27.11.2025r. 

Temat: Rzym - Wieczne Miasto pełne skrajności.

Cele:

1. Charakteryzuję główne miejsce akcji powieści. 

2. Opisuję wygląd Rzymu przed, w trakcie i po jego pożarze. 

3. Oceniam szanse i zagrożenia wynikające z mieszkania w starożytnym Rzymie. 

1. Charakteryzujemy główne miejsce akcji:

        a. Co wiemy o historii Rzymu? Jakie są legendy dotyczące jego założenia?

Początki Rzymu owiane są tajemnicą. Istnieje obecnie wiele legend opowiadających o powstaniu Rzymu. Jedna z nich mówi, że miasto zostało założone przez bohatera wojny trojańskiej - Eneasza. Po zdobyciu i zburzeniu Troi miał on przybyć do krainy zwanej Lancjum. Wkrótce potem zmarł, co spowodowało długotrwałe walki o zdobycie władzy pomiędzy jego potomkami. Zwycięzca oddał córkę pokonanego - Reę na służbę bogini Weście. Wkrótce urodziła ona bliźnięta (Romulusa i Remusa). Władca Lacjum dowiedziawszy się o narodzinach chłopców, nakazał zabicie ich poprzez wrzucenie do rzeki Tyber. Matka nie chcąc stracić dzieci, włożyła je do wiklinowego kosza. Nie popłynął on jednak dalej z prądem rzeki, gdyż zaczepił się o gałąź. Chłopcy odnalezieni zostali przez wilczycę, która je wykarmiła i przekazała na wychowanie pastuchowi królewskiemu. Istnieje przekonanie, że ową wilczycą mógł być władca piorunów - Zeus. Gdy chłopcy dorośli, wywiązała się między nimi walka, w wyniku której Romulus zabił swojego brata Remusa. Romulus wybudował miasto nazwane 

od jego imienia Roma, czyli Rzym.

        b. Co wiemy o Rzymie na podstawie powieści? Jak dokładne są opisy Sienkiewicza?

W powieści pojawiają się liczne nazwy ulic, placów, dzielnic i miejsc, np.: Wielki Cyrk , brama Janikulska, Karyny, źródło Merkurego, wzgórze Watykańskie, Via Partuensis, Forum Boarium, pole Kodetańskie, Kapitol, Kwirynał, Palatyn, Amfiteatr Pompejusza. Sienkiewicz stara się drobiazgowo oddać zarówno obraz miasta, jak i wnętrz budynków. W powieści znajdują się opisy pałacu Nerona i przepięknych willi rzymskich patrycjuszy (np. Petroniusza), a także mieszkań położonych w uboższych dzielnicach (np. dom Miriam)

Rzym – Wieczne Miasto na siedmiu wzgórzach: 

* Awentyn, 

* Eskwilin, 

* Kwirynał, 

* Kapitol - najmniejsze i zarazem najważniejsze z siedmiu wzgórz starożytnego Rzymu. Stanowił jego polityczne i religijne centrum.  

* Celius, 

* Palatyn - wzgórze z siedzibą Nerona.

* Wiminał.

Ważne miejsce w Rzymie:

* Zatybrze - najstarsza dzielnica Rzymu zniszczona przez Nerona. Miejsce, w którym Ligia pielęgnowała rannego Winicjusza.

* Domus Aurea - pałac Nerona, w którym odbywały się wystawne uczty. Uczestniczyli w nich Petroniusz, Ligia, Winicjusz.

* Forum Romanum - serce Rzymu, główne miejsce spotkań i najważniejszych wydarzeń. Miejsce, gdzie przechadzali się bohaterowie "Quo vadis".

* Panteon - świątynia w Rzymie poświęcona wszystkim bogom

* Koloseum - tam odbywały się krwawe igrzyska i walki gladiatorów. Tam umierali chrześcijanie a Ursus bronił Ligię przywiązaną do szarżującego byka.

* Więzienie Mamertyńskie - najstarsze więzienie starożytnego Rzymu. Została w nim uwięziona Ligia po rozpoczęciu nagonki na chrześcijan. Według tradycji Kościoła katolickiego więziono w nim świętych: Piotra i Pawła.

* Kościół „Domine Quo Vadis” – popularna nazwa kościoła Najświętszej Marii Panny w Palmis znajdującego się na południowy wschód od Rzymu, ok. 800 m za bramą Porta San Sebastiano przy drodze Via Appia

 Karta pracy:

2. Rzym przed, w trakcie i po pożarze - czyli jak zmieniło się miasto? 

        a. Stwórzcie notatkę o Rzymie przed pożarem, w jego trakcie i po nim. 

1. Rzym przed pożarem (np. rozdziały 2., 9., 22.):

• wspaniałe, bogate, tętniące życiem miasto,

• miejsce nęcące przybyszów łatwością osiągania zysków oraz swobodą życia,

• miasto wielonarodowościowe i wielowyznaniowe,

• wspaniałe, budzące podziw budowle i miejsca: pałac cezara na Palatynie, wille patrycjuszy, liczne świątynie, np. świątynia Jowisza na Kapitolu, łuki triumfalne, akwedukty, termy, amfiteatry, bazyliki, Forum Romanum (centrum miasta, miejsce spotkań towarzyskich, handlu, przemówień oratorów i nauk głoszonych przez wędrownych filozofów), wspaniałe ogrody,

• olbrzymie skupisko ludzi,

• ubogie dzielnice z insulami, np. Zatybrze,

• królestwo bogactwa i władzy, ale także zła i zbrodni.

2. Rzym w czasie pożaru (np. rozdziały 42., 43., 44., 46.) 

„Cała nizina pokryta była dymami tworzącymi jakby jedną olbrzymią, leżącą tuż przy ziemi chmurę, w której znikły miasta, akwedukty, wille, drzewa; na końcu zaś tej szarej, okropnej płaszczyzny gorzało na wzgórzach miasto. Pożar jednakże nie miał kształtu ognistego słupa, jak bywa wówczas, gdy się pali pojedynczy, choćby największy budynek. Była to raczej długa, podobna do zorzy wstęga."

3. Rzym po pożarze (np. rozdział 49.):

• z czternastu dzielnic pozostały tylko cztery,

• „ogromna przestrzeń siwa, smutna, umarła, na której sterczały szeregi kominów na kształt kolumn grobowych”,

• wielkie cmentarzysko,

• głód wśród pozbawionych domów mieszkańców Rzymu,

• gromady ludzi poszukujących swoich bliskich,

• rozdawanie ocalałym żywności i odzieży,

• poszukiwanie sprawców pożaru – oskarżenie chrześcijan,

• odbudowa miasta,

• wytyczenie nowych dróg,

• pospieszne wznoszenie amfiteatrów, w których miały się odbyć igrzyska z udziałem rzekomych sprawców pożaru.

3. Rzym - miasto szans czy zagrożenia?

        a. Jaki portret miasta wyłania się z powieści? Czy jest to miasto sprzyjające rozwojowi czy raczej miejsce pełne zagrożeń?