1. Wiem, czym jest przemiana wewnętrzna.
2. Wiem, kim jest bohater dynamiczny.
3. Porządkuję wiadomości o bohaterach, którzy zmieniają się na kartach powieści.
4. Ustalam, jakie skutki wywołała przemiana u bohaterów.
1. Przemiana wewnętrzna:
a. Czym jest?
b. Jakich bohaterów przechodzących przemianę wewnętrzną poznaliśmy do tej pory?
c. Na skutek jakich wydarzeń może zajść taka przemiana?
2. Bohaterowie powieści wobec przemiany:
a. Którzy bohaterowie "Quo Vadis" przechodzą przemianę?
MAREK WINICJUSZ
a. Przypomnienie: kim jest ta postać?
b. Co wpływa na jego przemianę? Czy ma ona charakter nagły czy stopniowy?
- Początkowo był zauroczony i zachwycony niezwykłą urodą Ligii.
- Traktował Ligię jako zakładniczkę, przedmiotowo, jako typowy Rzymianin.
- Nie mógł pogodzić się z odrzuceniem.
- Nie rozumiał jej religii.
- ZMIANA- pobicie przez Ursusa, miłosierdzie, troska i współczucie w chorobie.
- Zrozumiał, że Ligia go kocha, ale nie akceptuje wyznawanych przez niego wartości.
- Winicjusz wyzbywa się egoizmu i pychy na rzecz prawdy, chrześcijaństwa i glebokiej miłości do Ligii. Przyjmuje chrzest. Pustka w jego życiu została wypełniona.
Mówię ci szczerą prawdę, iż nie potrafię bez ciebie żyć i dotąd żyłem tylko nadzieją, że cię znajdę i zobaczę. Kochałem cię już wówczas nad życie, a i ty już poczęłaś się domyslać, że cię kocham... Ty nie wiesz, ty nie możesz wiedzieć, jak ja ciebie kocham...
(r. XXVI)
Na zmianę Marka wpływa zarówno miłość do Ligii oraz nauki chrześcijan. U chrześcijan docenia to, że:
– żyją na co dzień zasadami, które głoszą,
– dla wiary są zdolni do najwyższych poświęceń,
– głoszą ideał miłości Boga i bliźniego (obcy dla starożytnych),
– są słabi, pokorni – ale z tego właśnie czerpią niezwykłą siłę.
c. Jaki jest Marek przed przemianą, a jaki po niej?
Przed przyjęciem chrztu Marek jest wesoły , towarzyski, chętnie bierze udział w zabawach w pałacu Nerona, lubi kobiety, ale nie ceni miłości, dopóki nie spotyka Ligii. Zresztą początkowo nie kocha jej, ale pożąda. Jest porywczy, skory do gniewu, niecierpliwy, władczy, okrutny. Przyzwyczajony do tego, że każda jego zachcianka zostaje natychmiast spełniona, nie może zrozumieć, dlaczego Ligia mu się opiera. Uważa, że wszystko, nawet miłość, można kupić. Jest bardzo pewny siebie, uważa się za niezwyciężonego.
Po przyjęciu religii chrześcijańskiej usposobienie Winicjusza ulega zmianie: staje się opanowany, spokojny, cierpliwy, skłonny do refleksji, myśli o Ligii jak o ukochanej kobiecie, nie jako o obiekcie pożądania. Zmienia się jego światopogląd - zaczyna inaczej myśleć o śmierci, ceni teraz wartości takie jak" prawość, dobroć, miłosierdzie, pokora. Staje się miłosierny wobec niewolników, podziwia chrześcijan. Potrafi wybaczać, jest skłonny do rozmyślań.
Zmiana u Marka obejmuje jego stosunek do miłości i kobiet oraz światopogląd.
CHILON CHILONIDES
a. Co bohater mówi o sobie?
„Jestem cynikiem, bo mam dziurawy płaszcz; jestem stoikiem, bo biedę znoszę cierpliwie, a jestem perypatetykiem, bo nie posiadając lektyki chodzę piechotą od winiarza do winiarza i po drodze nauczam tych, którzy obiecują za dzban zapłacić”.
b. W jakich wydarzeniach bierze udział?
1. Szpiegowanie za pieniądze – poszukiwanie Ligii na zlecenie Winicjusza.
2. Udawanie chrześcijanina, tropienie wyznawców Chrystusa.
3. Wskazanie Winicjuszowi miejsca spotkań chrześcijan.
4. Przebaczenie uzyskane od Glauka za usiłowanie zabicia go.
5. Chłosta, przepędzenie przez Winicjusza i obietnica zemsty.
6. Pomoc Winicjuszowi w poszukiwaniu Ligii w czasie pożaru.
7. Oskarżenie chrześcijan o podpalenie Rzymu i wskazanie miejsc ich modlitw.
8. Bogactwo i pozycja uzyskane w zamian za donosy na chrześcijan.
9. Konieczność oglądania męczeństwa chrześcijan, których sam wydał na śmierć.
10. Ponowne przebaczenie uzyskane od konającego Glauka.
11. Przemiana serca i oskarżenie Nerona.
12. Chrzest z rąk św. Pawła.
13. Tortury i wyrok śmierci.
14. Męczeńska śmierć na krzyżu
c. Jakie cechy możemy przypisać temu bohaterowi?
d. Co powoduje przemianę u Chilona?
e. Na czym polega ta przemiana? W jaki sposób Chilon zmienia swoje postępowanie?
Chilon pod wpływem kontaktu z chrześcijanami przeżywa wielką przemianę. Widać to nawet w jego wyglądzie; „podniósł się po chwili z twarzą tak zmienioną, iż augustianom wydało się, że widzą innego człowieka. Oczy płonęły mu niezwykłym blaskiem, ze zmarszczonego czoła biło uniesienie... wyglądał teraz jak jakiś kapłan...”. Odtąd jego postępowanie świadczy o szlachetności i wielkiej sile charakteru. Odważnie przeciwstawia się samemu Neronowi, cierpliwie znosi cierpienie. W końcu umiera jako męczennik za wiarę chrześcijańską - wyrwano mu język, połamano kości, powieszono na krzyżu, w jego oczach widać spokój i pogodność. Miał umrzeć rozszarpany przez niedźwiedzia, ale zostaje przez zwierzę oszczędzony. Umiera szczęśliwy, bez lęku, pogodzony ze światem, pojednany z Bogiem.
Chilonides to niepospolity człowiek. Jest to wielki nikczemnik, ale jest także wielki w swoim nawróceniu, a jego przyznanie się do winy, prośba o przebaczenie, wreszcie śmierć wywołują wzruszenie. Chilon umiera jak święty: „twarz zajaśniała mu uśmiechem, czoło otoczyły mu jakby promienie, oczy podniosły się przed śmiercią ku górze... I umarł”.
3. Skutki przemiany:
a. Co łączy, a co różni przedstawione metamorfozy?
• obydwaj bohaterowie zmienili swoją postawę pod wpływem idei chrześcijańskich;
• w obydwu przypadkach mamy do czynienia ze zwycięstwem dobra nad złem;
• przemiana Chilona jest nagła, zachodzi pod wpływem wstrząsu psychicznego;
• metamorfoza Marka Winicjusza to proces stopniowy, zachodzi powoli.
