1.12.2025r. 

Temat: Bohaterowie powieści. 

Cele:

1. Omawiam strukturę społeczną starożytnego Rzymu.

2. Opisuję bohaterów powieści.

3. Oceniam postępowanie postaci. 

1. Różnice społeczne w Rzymie: 

        a. Co zauważyliście w opisach społeczności Rzymu? Co jest charakterystyczne w strukturze społecznej tego miasta? 

    

Rzym to ogromne, wielonarodowościowe miasto. Bardzo zróżnicowane – nędzne, brudne dzielnice ubogich i pełne przepychu domy bogaczy. Bohaterów możemy zatem podzielić również ze względu na miejsce w strukturze społecznej:

1. Cesarz
   
2. Senatorowie, ekwici, dekurioni (patrycjusze) - ludność pełnoprawna, zamożna, ludzie z tej warstwy społecznej mogli zawierać małżeństwa, byli najważniejszą warstwą społeczną Rzymu. Zdarzały się osoby, które wiązały się z plebejuszami.
3. Niewolnicy, rolnicy, ubóstwo (plebejusze) - ta grupa społeczna nie posiadała praw, byli to ludzie najbiedniejsi. Z czasem prawa dla plebejuszy zostały nieznacznie zwiększone (ponieważ pozwolono im głosować), ale niewolnicy i kobiety nadal nie mieli żadnych praw. Ostatecznie plebejusze stali się ludźmi wolnymi po wielu latach, w których byli ludem bezprawnym.

1. senatorowie: Petroniusz (krewny Winicjusza), Winicjusz(żołnierz, patrycjusz), Tygellin (doradca Nerona, prefekt pretorian), Seneka (filozof i nauczyciel Nerona), Lukan (uczestnik uczt cesarskich);
2. ekwici: Aulus, Pomponia Grecyna (małżeństwo, chrześcijanie), Ligia (córka królewska, ale wychowywana przez ekwitów); średnio zamożna rzymska klasa społeczna, w skład której wchodzili kupcy, przedsiębiorcy, bankierzy, posiadający majątki o wartości minimum 400 000 sesterców (III w. p.n.e.). Symbolami przynależności do stanu ekwickiego było posiadanie konia (stąd nazwa ekwitów znacząca "jeźdźcy": łac. equus oznacza konia), noszenie stroju wojskowego zwanego trabea, złotego pierścienia oraz wąskiego purpurowego szlaku zdobiącego tunikę (szeroki nosili senatorowie).
3. plebs: Chilon (grecki złoczyńca i szuler), Krypsus (syn Konstantyna Wielkiego), Glaukus (medyk), Nazariusz (syn Miriam), Linus (biskup rzymski), Miriam (uboga wdowa);
4. niewolnicy: Eunice (służąca Petroniusza), Germanin Gulo;
   
5. wyzwoleńcy: Eunice, Akte (dawna kochanka Nerona).

• Augustianie – najbliżsi z otoczenia cezara, doradcy.
• Patrycjusze – możne rody rzymskie. Zasiadają w senacie, sprawują najwyższe urzędy, biorą udział w wyprawach wojennych, ale na co dzień uczestniczą w niekończących się zabawach, ucztach. Patrycjusze w przeciwieństwie do plebejuszy posiadali prawa obywatelskie. uwielbiali igrzyska, uczty i różnego rodzaju formy przyjemności. jako jedyna warstwa społeczna w swoich domostwach miała łaźnie, marmurowe posadzki i piękne zastawy stołowe mało odbiegające precyzyjnością wykonania i pięknem do dzisiejszych.
• Pretorianie – żołnierze, przyboczna gwardia cezara. Funkcję pretora (zwierzchnika gwardii) pełnił Tygellin – największy konkurent i zaciekły wróg Petroniusza.
• Obywatele rzymscy – ludzie wolni, ale niezbyt bogaci. Kupcy, rzemieślnicy, także wolna biedota (np. Chilon).
• Niewolnicy – często to jeńcy wojenni. Nie mają żadnych praw. Wśród nich wyróżniają się gladiatorzy.

To miasto okrutne, rozpustne. Na co dzień zdarzają się tu mordy, gwałty, kradzieże. Rzymianie czczą cezara, bo boją się go. Ale jednocześnie drwią z niego. Każdy myśli tylko o własnej korzyści. Męczeństwo chrześcijan jest dla nich wspaniałym widowiskiem, okrutna śmierć niewinnych nie wzbudza ani litości, ani przerażenia.

2. Bohaterowie wyróżniający się:  

I. Gajusz Petroniusz:

        a. Stwórzcie mapę myśli z najważniejszymi informacjami o tej postaci. 

Gajusz Petroniusz - urodzony w 27r. , zmarł w 66r., rzymski pisarz (poeta), filozof i polityk. Przypisuje się mu autorstwo znanej anonimowo powieści „Satyricon”. Był zawsze zadbany i ubierał się w zgodzie z najnowszymi trendami mody. 

Charakteryzował się też inteligencją i błyskotliwością. Wyróżniał się swoimi umiejętnościami jako mówca. Dla zafascynowanego kulturą grecką i uważającego się za artystę cesarza oraz jego zmanierowanego dworu, stał się wyrocznią w sprawach dobrego smaku i wartości artystycznych. Stąd przydomek Arbiter elegantiae (elegantiarum). Seneka zarzucał mu, że zamienia noc w dzień. 

Jako przedstawiciel znakomitego rodu Petroniuszów nie uniknął funkcji publicznych. Uzyskał duży wpływ na Nerona. Swój wpływ na cesarza przypłacił nie tylko niechęcią Seneki, ale również nienawiścią prefekta pretorianów Ofoniusza Tygellinusa, który wykorzystał spisek na życie Nerona do oskarżenia Petroniusza o kontakty z jednym z przywódców spisku, Gajuszem Pizonem. Podobnie jak Seneka i Lukan, popełnił w związku z tym samobójstwo. Spodziewając się nieuchronnego wyroku śmierci, urządził ucztę, w trakcie której otworzył sobie żyły i zacisnął je opaską, aby opóźnić zgon. Przez kilka godzin dokonywał dyspozycji majątkowych, ucztował, rozmawiał z przyjaciółmi, słuchał recytacji i muzyki. W końcu zapadł w sen wieczny.

W skrócie: rzymski patrycjusz, poeta, polityk, doradca Nerona, krewny Winicjusza, kochany przez Eunice, arbiter elagantiarum

        b. Jak wyglądał dom Petroniusza?

Petroniusz mieszkał w godnej jego pozycji willi. Przed domem znawcy elegancji znajdowało się niewielkie forum, a z pozostałych trzech stron był otoczony zadbanym i dającym wytchnienie ogrodem. Wnętrze domu było niezwykle bogato i okazale ozdobione oraz urządzone. Na gościach, w tym samym cesarzu, wrażenie robiły także znajdujące się w willi Petroniusza łaźnie.

        c. Jak wyglądał jego dzień?

Dzień zaczynał się od przebudzenia się Petroniusza po długiej i męczącej uczcie z Neronem. Następnie odbył poranną kąpiel, masaże i namaszczenie ciała wonnymi olejkami w łaźni. Potem odpoczywał w chłodnym miejscu, ubierał się i jadł śniadanie. Po śniadaniu brał udział z Neronem, Senecjonem i Lukanem w diatrybie (gatunek filozoficzno-literacki ukształtowany w starożytnej Grecji. Miał formę dialogu, mowy, kazania lub wykładu o charakterze moralizatorskim) i odpoczywał. Następnym jego zajęciem była rozmowa z Markiem Winicjuszem. Później poszedł z wizytą do Avirusa i kupił ozdobne papirusy. Zajęciem ostatnim opisanym w książce była wizyta w domu Plaucjusza i powrót do domu.

        d. Relacja z Neronem:

        e. Podsumowanie postaci:

II. Poppea Sabina - co wiemy o tej postaci?

Poppea Sabina (ur. około 30r., zm. 65r.) – cesarzowa rzymska, córka Tytusa Olliusa, senatora rzymskiego i Poppei Sabiny, córki Poppeusza Sabinusa, konsula, namiestnika Mezji, Macedonii i Grecji.

Od 58r. kochanka cesarza Nerona (zajęła miejsce wyzwolenicy Akte), na jego rozkaz rozwiedziona z mężem Markiem Salwiuszem Otonem. Od 62r. druga żona Nerona po tym, jak rozwiódł się z Oktawią, którą później kazał zamordować.

Poppea prowadziła wystawny tryb życia i była znana jako piękna, wyrachowana kobieta. Niektóre jej zabiegi kosmetyczne zyskały wielką sławę (np. kąpiele w oślim mleku). To ona namówiła Nerona, aby zamordował swoją własną matkę – Agrypinę Młodszą.

Niektórzy autorzy domyślają się, że mogła odegrać pewną rolę w podżeganiu Nerona do prześladowania chrześcijan.

Otrzymała tytuł augusty. 

Prawdopodobnie sam Neron doprowadził do śmierci Poppei w 65 r. Poppea była w ciąży. Kiedy jednak pewnej nocy cesarz wrócił późną nocą z cyrku, rzucił się na swą żonę z pięściami. Pijany i oszołomiony narkotykami skatował ją na śmierć – a rozpacz po jej stracie nie opuściła go już do końca życia. Została pochowana w Mauzoleum Augusta.

III. Pomponia Grecyna i Aulus Placjusz:

Pomponia Grecyna (zm. 84r.) - żona Aulusa Plaucjusza, oskarżona w 57r. o wyznawanie "obcego zabobonu", przez część literatury utożsamianego z chrześcijaństwem. Była przypuszczalnie córką konsula Gajusza Pomponiusza Grecyna.

Była krewną i przyjaciółką Julii, córki Druzusa. Gdy Julia w 43 lub 44r. została stracona z inicjatywy cesarzowej Messaliny, Pomponia zaczęła nosić żałobę po przyjaciółce. Nosiła ją przez czterdzieści lat, aż do śmierci.

W 57r. została oskarżona o wyznawanie "obcego zabobonu" i postawiona przed sądem domowym, któremu przewodził jej mąż, Aulus Plaucjusz. Sąd wydał wyrok uniewinniający. Justus Lipsius jako pierwszy zasugerował, że pod określeniem "obcy zabobon" kryje się chrześcijaństwo. Teza ta znalazła potwierdzenie w znaleziskach archeologicznych. Niektórzy badacze odrzucają pogląd o związkach Pomponii z chrześcijaństwem.

Aulus Plaucjusz – rzymski polityk i wojskowy, zasłużony przy podboju Brytanii przez Cesarstwo Rzymskie. Był zaangażowany w tłumienie buntu niewolników w Apulii, co miało miejsce prawdopodobnie w 24r. Był konsulem w 29r. Na początku panowania Klaudiusza był namiestnikiem Panonii. W 43r. został pierwszym namiestnikiem Brytanii, odnosząc na tym stanowisku szereg sukcesów militarnych. W 47r. powrócił do Rzymu i odbył owację (nagroda przyznawana w starożytnym Rzymie zwycięskiemu wodzowi, hierarchicznie niższa od triumfu; owację obchodzono z o wiele mniejszym przepychem, a odbywający ją wódz przechodził przez miasto pieszo bądź też przejeżdżał konno).

Żonaty z Pomponią Grecyną. W 57r. Pomponia została oskarżona o wyznawanie „obcego zabobonu”. Aulus stanął wtedy na czele sądu domowego, który sądził oskarżoną i wydał wyrok uniewinniający.

27.11.2025r. 

Temat: Rzym - Wieczne Miasto pełne skrajności.

Cele:

1. Charakteryzuję główne miejsce akcji powieści. 

2. Opisuję wygląd Rzymu przed, w trakcie i po jego pożarze. 

3. Oceniam szanse i zagrożenia wynikające z mieszkania w starożytnym Rzymie. 

1. Charakteryzujemy główne miejsce akcji:

        a. Co wiemy o historii Rzymu? Jakie są legendy dotyczące jego założenia?

Początki Rzymu owiane są tajemnicą. Istnieje obecnie wiele legend opowiadających o powstaniu Rzymu. Jedna z nich mówi, że miasto zostało założone przez bohatera wojny trojańskiej - Eneasza. Po zdobyciu i zburzeniu Troi miał on przybyć do krainy zwanej Lancjum. Wkrótce potem zmarł, co spowodowało długotrwałe walki o zdobycie władzy pomiędzy jego potomkami. Zwycięzca oddał córkę pokonanego - Reę na służbę bogini Weście. Wkrótce urodziła ona bliźnięta (Romulusa i Remusa). Władca Lacjum dowiedziawszy się o narodzinach chłopców, nakazał zabicie ich poprzez wrzucenie do rzeki Tyber. Matka nie chcąc stracić dzieci, włożyła je do wiklinowego kosza. Nie popłynął on jednak dalej z prądem rzeki, gdyż zaczepił się o gałąź. Chłopcy odnalezieni zostali przez wilczycę, która je wykarmiła i przekazała na wychowanie pastuchowi królewskiemu. Istnieje przekonanie, że ową wilczycą mógł być władca piorunów - Zeus. Gdy chłopcy dorośli, wywiązała się między nimi walka, w wyniku której Romulus zabił swojego brata Remusa. Romulus wybudował miasto nazwane 

od jego imienia Roma, czyli Rzym.

        b. Co wiemy o Rzymie na podstawie powieści? Jak dokładne są opisy Sienkiewicza?

W powieści pojawiają się liczne nazwy ulic, placów, dzielnic i miejsc, np.: Wielki Cyrk , brama Janikulska, Karyny, źródło Merkurego, wzgórze Watykańskie, Via Partuensis, Forum Boarium, pole Kodetańskie, Kapitol, Kwirynał, Palatyn, Amfiteatr Pompejusza. Sienkiewicz stara się drobiazgowo oddać zarówno obraz miasta, jak i wnętrz budynków. W powieści znajdują się opisy pałacu Nerona i przepięknych willi rzymskich patrycjuszy (np. Petroniusza), a także mieszkań położonych w uboższych dzielnicach (np. dom Miriam)

Rzym – Wieczne Miasto na siedmiu wzgórzach: 

* Awentyn, 

* Eskwilin, 

* Kwirynał, 

* Kapitol - najmniejsze i zarazem najważniejsze z siedmiu wzgórz starożytnego Rzymu. Stanowił jego polityczne i religijne centrum.  

* Celius, 

* Palatyn - wzgórze z siedzibą Nerona.

* Wiminał.

Ważne miejsce w Rzymie:

* Zatybrze - najstarsza dzielnica Rzymu zniszczona przez Nerona. Miejsce, w którym Ligia pielęgnowała rannego Winicjusza.

* Domus Aurea - pałac Nerona, w którym odbywały się wystawne uczty. Uczestniczyli w nich Petroniusz, Ligia, Winicjusz.

* Forum Romanum - serce Rzymu, główne miejsce spotkań i najważniejszych wydarzeń. Miejsce, gdzie przechadzali się bohaterowie "Quo vadis".

* Panteon - świątynia w Rzymie poświęcona wszystkim bogom

* Koloseum - tam odbywały się krwawe igrzyska i walki gladiatorów. Tam umierali chrześcijanie a Ursus bronił Ligię przywiązaną do szarżującego byka.

* Więzienie Mamertyńskie - najstarsze więzienie starożytnego Rzymu. Została w nim uwięziona Ligia po rozpoczęciu nagonki na chrześcijan. Według tradycji Kościoła katolickiego więziono w nim świętych: Piotra i Pawła.

* Kościół „Domine Quo Vadis” – popularna nazwa kościoła Najświętszej Marii Panny w Palmis znajdującego się na południowy wschód od Rzymu, ok. 800 m za bramą Porta San Sebastiano przy drodze Via Appia

 Karta pracy:

2. Rzym przed, w trakcie i po pożarze - czyli jak zmieniło się miasto? 

        a. Stwórzcie notatkę o Rzymie przed pożarem, w jego trakcie i po nim. 

1. Rzym przed pożarem (np. rozdziały 2., 9., 22.):

• wspaniałe, bogate, tętniące życiem miasto,

• miejsce nęcące przybyszów łatwością osiągania zysków oraz swobodą życia,

• miasto wielonarodowościowe i wielowyznaniowe,

• wspaniałe, budzące podziw budowle i miejsca: pałac cezara na Palatynie, wille patrycjuszy, liczne świątynie, np. świątynia Jowisza na Kapitolu, łuki triumfalne, akwedukty, termy, amfiteatry, bazyliki, Forum Romanum (centrum miasta, miejsce spotkań towarzyskich, handlu, przemówień oratorów i nauk głoszonych przez wędrownych filozofów), wspaniałe ogrody,

• olbrzymie skupisko ludzi,

• ubogie dzielnice z insulami, np. Zatybrze,

• królestwo bogactwa i władzy, ale także zła i zbrodni.

2. Rzym w czasie pożaru (np. rozdziały 42., 43., 44., 46.) 

„Cała nizina pokryta była dymami tworzącymi jakby jedną olbrzymią, leżącą tuż przy ziemi chmurę, w której znikły miasta, akwedukty, wille, drzewa; na końcu zaś tej szarej, okropnej płaszczyzny gorzało na wzgórzach miasto. Pożar jednakże nie miał kształtu ognistego słupa, jak bywa wówczas, gdy się pali pojedynczy, choćby największy budynek. Była to raczej długa, podobna do zorzy wstęga."

3. Rzym po pożarze (np. rozdział 49.):

• z czternastu dzielnic pozostały tylko cztery,

• „ogromna przestrzeń siwa, smutna, umarła, na której sterczały szeregi kominów na kształt kolumn grobowych”,

• wielkie cmentarzysko,

• głód wśród pozbawionych domów mieszkańców Rzymu,

• gromady ludzi poszukujących swoich bliskich,

• rozdawanie ocalałym żywności i odzieży,

• poszukiwanie sprawców pożaru – oskarżenie chrześcijan,

• odbudowa miasta,

• wytyczenie nowych dróg,

• pospieszne wznoszenie amfiteatrów, w których miały się odbyć igrzyska z udziałem rzekomych sprawców pożaru.

3. Rzym - miasto szans czy zagrożenia?

        a. Jaki portret miasta wyłania się z powieści? Czy jest to miasto sprzyjające rozwojowi czy raczej miejsce pełne zagrożeń?

26.11.2025r. 

27.11.2025r. 

Temat: Chrześcijanie i poganie - o systemie wartości w "Quo Vadis".

Cele:

1. Charakteryzuję świat chrześcijański i pogański w powieści.

2. Porównuję pogan oraz chrześcijan.

3. Łączę wydarzenia przedstawione w powieści z sytuacją historyczną Polski. 

4. Poznaję symbole wykorzystane w powieści. 

1. Wyjaśnienie pojęć:

        a. Wyjaśnijcie pojęcia: pogaństwo, chrześcijaństwo 

pogaństwo

1.  «dla chrześcijan: wyznawanie religii niechrześcijańskiej, szczególnie politeistycznej»

2. «ogół pogan»

Słownik Języka Polskiego PWN

chrześcijaństwo

1. «religia opierająca się na nauce Jezusa Chrystusa»

2. «ogół chrześcijan»

Słownik Języka Polskiego PWN

2. Symbole chrześcijan: 

        a. Co oznaczał znak ryby w starożytnym Rzymie?

ryba – w języku starogreckim ICHTHYS 
(akrostych = słowo utworzone od pierwszych liter greckich wyrazów: JEZUS CHRYSTUS BOGA SYN ZBAWICIEL) oznaczało wprost Jezusa Chrystusa, był to znak rozpoznawczy pierwszych chrześcijan; dodatkowe znaczenia – łączy się z chrztem (woda) i eucharystią (posiłek); znak ten był używany znacznie wcześniej niż krzyż (ten dopiero od. IV w.)

RYBA:

1. Chrystus jako "rybak ludzi". 

2. Ryba jako symbol eucharystii (rozmnożenie chleba i ryb przez Jezusa). 

3. Prostota symbolu = prostota chrześcijan. 

Ryba jest wczesnym symbolem chrześcijaństwa, pozwala wyznawcom Chrystusa na rozpoznanie ludzi, którzy należą do wspólnoty oraz unikanie niebezpieczeństw. 

Ryba to nie tylko symbol - to znak postawy:

"A z cuniculów wypychano coraz nowe ofiary. Z najwyższego rzędu w amfiteatrze spoglądał na nie Piotr Apostoł. Nikt na niego nie patrzył, wszystkie bowiem głowy zwrócone były ku arenie, więc wstał i jako niegdyś w Korneliuszowej winnicy błogosławił na śmierć i na wieczność tym, których miano pochwycić, tak teraz żegnał krzyżem ginących pod kłami zwierząt i ich krew, i ich mękę, i martwe ciała, zmienione w niekształtne bryły, i dusze ulatujące z krwawego piasku. Niektórzy podnosili ku niemu oczy, a wówczas rozjaśniały się im twarze i uśmiechali się widząc nad sobą, hen, w górze, znak krzyża. Jemu zaś rozdzierało się serce i mówił: "O Panie! bądź wola Twoja, bo na chwałę Twoją, na świadectwo prawdy giną te owce moje! Tyś mi je paść rozkazał, więc zdaję Ci je, a Ty porachuj je, Panie, weź je, zagój ich rany, ukój ich boleść i daj im więcej jeszcze szczęścia, niźli tu męki doznali." I żegnał jednych po drugich, gromadę po gromadzie, z miłością tak wielką, jak gdyby byli jego dziećmi, które oddawał wprost w ręce Chrystusa". 

        b. Jakich innych symboli używali chrześcijanie?

2. Apostoł - Św. Piotr:

        a. W jaki sposób Sienkiewicz przedstawia Św. Piotra? 

prosty starzec, nie miał żadnych oznak władzy kapłańskiej, 
„ten rybak wydał mu się nie jakimś arcykapłanem biegłym w ceremoniach, 
ale jakby prostym, wiekowym i niezmiernie czcigodnym świadkiem”
⬇
 prostota, naturalność, autentyczność, szacunek

        b. W jakich wydarzeniach uczestniczy ta postać?

– nauki dla wiernych w Ostrianum
– męczeństwo chrześcijan na arenie
– ślub Winicjusza i Ligii
– spotkanie z Chrystusem na drodze
– błogosławieństwo „urbi et orbi”

        c. Co wiemy o tej postaci?

Szymon Piotr, apostoł, uważany za pierwszego papieża, rybak znad jeziora Genezaret, uczeń Jezusa, pierwszy spośród apostołów, za panowania Nerona przebywał w Rzymie, gdzie poniósł męczeńską śmierć. Św. Piotr, którego losy splótł Sienkiewicz z losami postaci fikcyjnych, ukazany został jako przywódca duchowy,  biskup, pasterz Kościoła, który towarzyszy swoim wiernym w ważnych dla nich chwilach, zarówno szczęśliwych, jak i tragicznych. Gromadzi wokół siebie tłumy, udziela sakramentów, naucza.

3. Porównanie dwóch światów - poganie/chrześcijanie:

        a. Kim są przywódcy tych dwóch światów?

Neron. - Św. Piotr Apostoł:

"W ten sposób jego wzrok zatrzymał się na stojącym na kamieniu Apostole. Przez chwilę dwaj ci ludzie patrzyli na siebie, nikomu zaś ni z tego świetnego orszaku, ni z tych nieprzeliczonych tłumów nie przyszło na myśl, że spoglądają na siebie w tej minucie dwa władcy ziemi, z których jeden minie wkrótce jak krwawy sen, drugi zaś, ów starzec przybrany w prostaczą lacernę, obejmie w wieczyste posiadanie świat i miasto."

        b. Jakie cechy można im przypisać? 

https://wordwall.net/pl/resource/1070494/quo-vadis

        c. W jaki sposób Sienkiewicz kreśli różnice między tymi światami? Czy mają jakieś punkty styczne?

ćwiczenie wstępne: https://learningapps.org/watch?v=p9xcn8fha20

Ważny wniosek: Quo vadis odwołuje się do wartości uniwersalnych,

podkreśla rolę chrześcijaństwa w kształtowaniu się cywilizacji europejskiej. Ukazuje czasy schyłku antycznego Rzymu i jego wartości – zepsucie moralne, demoralizacja władzy stają się przyczyną destrukcji tej cywilizacji. Ideały chrześcijańskie to przyszłość Europy (zostaje to zasygnalizowane, jednak w momencie zakończenia akcji nowa religia jeszcze nie zwycięża). 

TO ZDERZENIE SACRUM I PROFANUM!

Świat chrześcijański i świat pogański zostały w powieści przedstawione na zasadzie kontrastu. Z jednej strony chrześcijanie: biedne, szare postacie, chyłkiem przemykające przez ulice Rzymu. Z drugiej strony- rozpasany, upojony, kolorowy, bogaty świat pogański. 

Rzym przez jednego z chrześcijan, Kryspusa, zostaje nazwany piekłem-pełen jest niegodziwości, rozpusty, niemoralności. Rzymianie marnotrawią czas na ucztach, które przeradzają się w orgie. Ludzie nie ufają sobie, są podstępni, wszyscy odczuwają strach przed innymi i przed ślepymi wyrokami władz. Dla łaski cezara mieszkańcy Rzymu są w stanie zrobić wszystko. 

Dobro w powieści jest zwyczajne, szare, niepozorne w porównaniu ze światem Rzymu. Tkwi jednak w chrześcijanach siła, która pozwala im żyć spokojnie, bezpiecznie, umierać z radością ze spotkania z Bogiem. Siła, którą dał im Chrystus, nie pozwoliła ich złamać. Serdeczność i miłość, jaką darzyli się nawzajem, została skontrastowana z okrutnym światem intryg i zbrodni, światem, w którym ludzkie życie jest nic warte.

        c. Zastanówcie się, czy jakieś elementy powieści mogą mieć związek z sytuacją Polaków w XIX wieku (ze współczesnością pisarza)?  

– porównanie Rzymu za czasów Nerona z sytuacją Europy w XIX w. (upadek ideałów, prześladowania Polaków i oczekiwanie ich moralnego zwycięstwa) 
– Ligowie to odwołanie do północnych plemion prasłowiańskich, z których wywodzi się naród polski (siła, odwaga, prawość reprezentowane przez Ursusa i Ligię) 
– Ursus (siła polskiego narodu) ratuje Ligię (Polskę) przywiązaną do germańskiego tura (zaborcy)

Ważne!! To powieść "ku pokrzepieniu serc" - powstała w czasie, gdy Polska znajdowała się pod zaborami. Opisane w książce duchowe zwycięstwo chrześcijan nad poganami miało dać rodakom nadzieję na odzyskanie niepodległości. Podobnie jak przesłanie utworu - dobro zawsze zwycięży. 

4. Dwa oblicza:

        a. W każdej z grup: pogan i chrześcijan możemy zaobserwować DUALIZM - dwie odsłony jednego świata:

POGAŃSTWO - zbrodnie i przemoc / wspaniała kultura i filozofia

CHRZEŚCIJAŃSTWO - fanatyzm / światobliwość

        b. https://learningapps.org/watch?v=pz6q8p5o320

Cywilizacja rzymska stworzyła wiele: monumentalne pałace, amfiteatry czy akwedukty, system prawny, sztukę, religię. Bogactwo tego dorobku kontrastuje jednak z duchowym ubóstwem. Pokazanym przez Sienkiewicza Rzymianom brakuje prawdziwych wartości. Ich charakterystyka byłaby smutna: okrucieństwo, egoizm, rozpusta… Życie ludzkie nie ma znaczenia, może zależeć od kaprysu cesarza. Ze strachu nikt nie przeciwstawia się złu.

5. Podsumowanie:

        a. Karta pracy: