1.12.2025r. 

Temat: Bohaterowie powieści. 

Cele:

1. Omawiam strukturę społeczną starożytnego Rzymu.

2. Opisuję bohaterów powieści.

3. Oceniam postępowanie postaci. 

1. Różnice społeczne w Rzymie: 

        a. Co zauważyliście w opisach społeczności Rzymu? Co jest charakterystyczne w strukturze społecznej tego miasta? 

    

Rzym to ogromne, wielonarodowościowe miasto. Bardzo zróżnicowane – nędzne, brudne dzielnice ubogich i pełne przepychu domy bogaczy. Bohaterów możemy zatem podzielić również ze względu na miejsce w strukturze społecznej:

1. Cesarz
   
2. Senatorowie, ekwici, dekurioni (patrycjusze) - ludność pełnoprawna, zamożna, ludzie z tej warstwy społecznej mogli zawierać małżeństwa, byli najważniejszą warstwą społeczną Rzymu. Zdarzały się osoby, które wiązały się z plebejuszami.
3. Niewolnicy, rolnicy, ubóstwo (plebejusze) - ta grupa społeczna nie posiadała praw, byli to ludzie najbiedniejsi. Z czasem prawa dla plebejuszy zostały nieznacznie zwiększone (ponieważ pozwolono im głosować), ale niewolnicy i kobiety nadal nie mieli żadnych praw. Ostatecznie plebejusze stali się ludźmi wolnymi po wielu latach, w których byli ludem bezprawnym.

1. senatorowie: Petroniusz (krewny Winicjusza), Winicjusz(żołnierz, patrycjusz), Tygellin (doradca Nerona, prefekt pretorian), Seneka (filozof i nauczyciel Nerona), Lukan (uczestnik uczt cesarskich);
2. ekwici: Aulus, Pomponia Grecyna (małżeństwo, chrześcijanie), Ligia (córka królewska, ale wychowywana przez ekwitów); średnio zamożna rzymska klasa społeczna, w skład której wchodzili kupcy, przedsiębiorcy, bankierzy, posiadający majątki o wartości minimum 400 000 sesterców (III w. p.n.e.). Symbolami przynależności do stanu ekwickiego było posiadanie konia (stąd nazwa ekwitów znacząca "jeźdźcy": łac. equus oznacza konia), noszenie stroju wojskowego zwanego trabea, złotego pierścienia oraz wąskiego purpurowego szlaku zdobiącego tunikę (szeroki nosili senatorowie).
3. plebs: Chilon (grecki złoczyńca i szuler), Krypsus (syn Konstantyna Wielkiego), Glaukus (medyk), Nazariusz (syn Miriam), Linus (biskup rzymski), Miriam (uboga wdowa);
4. niewolnicy: Eunice (służąca Petroniusza), Germanin Gulo;
   
5. wyzwoleńcy: Eunice, Akte (dawna kochanka Nerona).

• Augustianie – najbliżsi z otoczenia cezara, doradcy.
• Patrycjusze – możne rody rzymskie. Zasiadają w senacie, sprawują najwyższe urzędy, biorą udział w wyprawach wojennych, ale na co dzień uczestniczą w niekończących się zabawach, ucztach. Patrycjusze w przeciwieństwie do plebejuszy posiadali prawa obywatelskie. uwielbiali igrzyska, uczty i różnego rodzaju formy przyjemności. jako jedyna warstwa społeczna w swoich domostwach miała łaźnie, marmurowe posadzki i piękne zastawy stołowe mało odbiegające precyzyjnością wykonania i pięknem do dzisiejszych.
• Pretorianie – żołnierze, przyboczna gwardia cezara. Funkcję pretora (zwierzchnika gwardii) pełnił Tygellin – największy konkurent i zaciekły wróg Petroniusza.
• Obywatele rzymscy – ludzie wolni, ale niezbyt bogaci. Kupcy, rzemieślnicy, także wolna biedota (np. Chilon).
• Niewolnicy – często to jeńcy wojenni. Nie mają żadnych praw. Wśród nich wyróżniają się gladiatorzy.

To miasto okrutne, rozpustne. Na co dzień zdarzają się tu mordy, gwałty, kradzieże. Rzymianie czczą cezara, bo boją się go. Ale jednocześnie drwią z niego. Każdy myśli tylko o własnej korzyści. Męczeństwo chrześcijan jest dla nich wspaniałym widowiskiem, okrutna śmierć niewinnych nie wzbudza ani litości, ani przerażenia.

2. Bohaterowie wyróżniający się:  

I. Gajusz Petroniusz:

        a. Stwórzcie mapę myśli z najważniejszymi informacjami o tej postaci. 

Gajusz Petroniusz - urodzony w 27r. , zmarł w 66r., rzymski pisarz (poeta), filozof i polityk. Przypisuje się mu autorstwo znanej anonimowo powieści „Satyricon”. Był zawsze zadbany i ubierał się w zgodzie z najnowszymi trendami mody. 

Charakteryzował się też inteligencją i błyskotliwością. Wyróżniał się swoimi umiejętnościami jako mówca. Dla zafascynowanego kulturą grecką i uważającego się za artystę cesarza oraz jego zmanierowanego dworu, stał się wyrocznią w sprawach dobrego smaku i wartości artystycznych. Stąd przydomek Arbiter elegantiae (elegantiarum). Seneka zarzucał mu, że zamienia noc w dzień. 

Jako przedstawiciel znakomitego rodu Petroniuszów nie uniknął funkcji publicznych. Uzyskał duży wpływ na Nerona. Swój wpływ na cesarza przypłacił nie tylko niechęcią Seneki, ale również nienawiścią prefekta pretorianów Ofoniusza Tygellinusa, który wykorzystał spisek na życie Nerona do oskarżenia Petroniusza o kontakty z jednym z przywódców spisku, Gajuszem Pizonem. Podobnie jak Seneka i Lukan, popełnił w związku z tym samobójstwo. Spodziewając się nieuchronnego wyroku śmierci, urządził ucztę, w trakcie której otworzył sobie żyły i zacisnął je opaską, aby opóźnić zgon. Przez kilka godzin dokonywał dyspozycji majątkowych, ucztował, rozmawiał z przyjaciółmi, słuchał recytacji i muzyki. W końcu zapadł w sen wieczny.

W skrócie: rzymski patrycjusz, poeta, polityk, doradca Nerona, krewny Winicjusza, kochany przez Eunice, arbiter elagantiarum

        b. Jak wyglądał dom Petroniusza?

Petroniusz mieszkał w godnej jego pozycji willi. Przed domem znawcy elegancji znajdowało się niewielkie forum, a z pozostałych trzech stron był otoczony zadbanym i dającym wytchnienie ogrodem. Wnętrze domu było niezwykle bogato i okazale ozdobione oraz urządzone. Na gościach, w tym samym cesarzu, wrażenie robiły także znajdujące się w willi Petroniusza łaźnie.

        c. Jak wyglądał jego dzień?

Dzień zaczynał się od przebudzenia się Petroniusza po długiej i męczącej uczcie z Neronem. Następnie odbył poranną kąpiel, masaże i namaszczenie ciała wonnymi olejkami w łaźni. Potem odpoczywał w chłodnym miejscu, ubierał się i jadł śniadanie. Po śniadaniu brał udział z Neronem, Senecjonem i Lukanem w diatrybie (gatunek filozoficzno-literacki ukształtowany w starożytnej Grecji. Miał formę dialogu, mowy, kazania lub wykładu o charakterze moralizatorskim) i odpoczywał. Następnym jego zajęciem była rozmowa z Markiem Winicjuszem. Później poszedł z wizytą do Avirusa i kupił ozdobne papirusy. Zajęciem ostatnim opisanym w książce była wizyta w domu Plaucjusza i powrót do domu.

        d. Relacja z Neronem:

        e. Podsumowanie postaci:

II. Poppea Sabina - co wiemy o tej postaci?

Poppea Sabina (ur. około 30r., zm. 65r.) – cesarzowa rzymska, córka Tytusa Olliusa, senatora rzymskiego i Poppei Sabiny, córki Poppeusza Sabinusa, konsula, namiestnika Mezji, Macedonii i Grecji.

Od 58r. kochanka cesarza Nerona (zajęła miejsce wyzwolenicy Akte), na jego rozkaz rozwiedziona z mężem Markiem Salwiuszem Otonem. Od 62r. druga żona Nerona po tym, jak rozwiódł się z Oktawią, którą później kazał zamordować.

Poppea prowadziła wystawny tryb życia i była znana jako piękna, wyrachowana kobieta. Niektóre jej zabiegi kosmetyczne zyskały wielką sławę (np. kąpiele w oślim mleku). To ona namówiła Nerona, aby zamordował swoją własną matkę – Agrypinę Młodszą.

Niektórzy autorzy domyślają się, że mogła odegrać pewną rolę w podżeganiu Nerona do prześladowania chrześcijan.

Otrzymała tytuł augusty. 

Prawdopodobnie sam Neron doprowadził do śmierci Poppei w 65 r. Poppea była w ciąży. Kiedy jednak pewnej nocy cesarz wrócił późną nocą z cyrku, rzucił się na swą żonę z pięściami. Pijany i oszołomiony narkotykami skatował ją na śmierć – a rozpacz po jej stracie nie opuściła go już do końca życia. Została pochowana w Mauzoleum Augusta.

III. Pomponia Grecyna i Aulus Placjusz:

Pomponia Grecyna (zm. 84r.) - żona Aulusa Plaucjusza, oskarżona w 57r. o wyznawanie "obcego zabobonu", przez część literatury utożsamianego z chrześcijaństwem. Była przypuszczalnie córką konsula Gajusza Pomponiusza Grecyna.

Była krewną i przyjaciółką Julii, córki Druzusa. Gdy Julia w 43 lub 44r. została stracona z inicjatywy cesarzowej Messaliny, Pomponia zaczęła nosić żałobę po przyjaciółce. Nosiła ją przez czterdzieści lat, aż do śmierci.

W 57r. została oskarżona o wyznawanie "obcego zabobonu" i postawiona przed sądem domowym, któremu przewodził jej mąż, Aulus Plaucjusz. Sąd wydał wyrok uniewinniający. Justus Lipsius jako pierwszy zasugerował, że pod określeniem "obcy zabobon" kryje się chrześcijaństwo. Teza ta znalazła potwierdzenie w znaleziskach archeologicznych. Niektórzy badacze odrzucają pogląd o związkach Pomponii z chrześcijaństwem.

Aulus Plaucjusz – rzymski polityk i wojskowy, zasłużony przy podboju Brytanii przez Cesarstwo Rzymskie. Był zaangażowany w tłumienie buntu niewolników w Apulii, co miało miejsce prawdopodobnie w 24r. Był konsulem w 29r. Na początku panowania Klaudiusza był namiestnikiem Panonii. W 43r. został pierwszym namiestnikiem Brytanii, odnosząc na tym stanowisku szereg sukcesów militarnych. W 47r. powrócił do Rzymu i odbył owację (nagroda przyznawana w starożytnym Rzymie zwycięskiemu wodzowi, hierarchicznie niższa od triumfu; owację obchodzono z o wiele mniejszym przepychem, a odbywający ją wódz przechodził przez miasto pieszo bądź też przejeżdżał konno).

Żonaty z Pomponią Grecyną. W 57r. Pomponia została oskarżona o wyznawanie „obcego zabobonu”. Aulus stanął wtedy na czele sądu domowego, który sądził oskarżoną i wydał wyrok uniewinniający.