8.01.2026r. 

Temat: Epoka międzywojnia. 

Podręcznik s. 176-179

Cele:

1. Wykorzystuję na lekcji wiedzę o historii 

2. Poznaję konteksty historyczne, historycznoliterackie, społeczne i kulturowe epoki międzywojennej 

3. Poprawnie wyszukuję w podręczniku wskazane informacje i porządkuję je 

4. Analizuję i interpretuję obrazy 

5. Dostrzegam we współczesnych tekstach kultury związki z tradycją 

6. Odczytuję znaczenie wyrazów z kontekstu

1. Aktywne wprowadzenie. 

2. Zapoznanie się z informacjami o epoce. (Dwudziestolecie międzywojenne, s. 176–177) 

3. Uzasadnienie wyodrębnienia dwudziestolecia międzywojennego jako epoki. (Dlaczego tak krótki okres zyskał miano epoki literackiej?, Od kiedy do kiedy?, s. 176) 

4. Rozmowa o codzienności międzywojnia ze wskazaniem na nowe i ważne zjawiska. (Codzienność międzywojnia, s. 177):

        a. Ważne: ta epoka dzieli się na dwa okresy: jasny i ciemny

JASNY: Lata 20., czas optymizmu niepodległościowego, witalizmu, nadziei i wiary w możliwości odrodzonego państwa, w cywilizację, technikę i postęp. Demokratyzacja sztuki. Skamander, Awangardy. 

CIEMNY: Lata 30. Powstawanie totalitaryzmów (III Rzesza w 1933r., totalitaryzm radziecki. Wielki głód na Ukrainie. Wielki kryzys ekonomiczny 1929-1935 (Czarny Czwartek). --> katastrofizm w poezji, rozkwit powieści psychologicznych.

        b. Pojęcia kluczowe dla epoki:

* REWOLUCJA OBYCZAJOWA: Głębokie zmiany w modzie i obyczajach. Po latach wyrzeczeń ludzie chcą korzystać z życia. Popularne stały się radio i kino. Rozwitały kabarety. Propagowano zdrowy styl życia, liczyła się naturalność i praktyczność. Wyemancypowane kobiety zaczęły nosić sukienki do kolan i krótkie włosy. Coraz częściej studiowały i pracowały zawodowo.

COCO CHANEL - WYZWOLIŁA KOBIETY Z GORSETÓW I CIĘŻKICH, LEJĄCYCH SIĘ TKANIN. CZYM BYŁABY DAMSKA MODA BEZ „MAŁEJ CZARNEJ”, SZNURÓW PEREŁ, TWEEDOWYCH KOSTIUMÓW, GOLFÓW, FRYZUR NA „PAZIA” I PERFUM CHANEL NO°5

Plakat Coca Coli z 1925 r., nowy szarm egzystencji epoki "prosperity". 

AMELIA EARHART

BYŁA PIERWSZĄ KOBIETĄ, KTÓRA W 1928 ROKU PRZELECIAŁA NAD ATLANTYKIEM (JAKO PASAŻER) I PIERWSZĄ KOBIETĄ, KTÓRA JUŻ JAKO PILOT UCZYNIŁA TO SAMOTNIE W 1932 ROKU (JAKO DRUGA SAMOTNA OSOBA NA ŚWIECIE).

* KULTURA MASOWA: Rośnie w siłę kultura popularna, rozwój przemysłu przyczynia się do wzrostu zamożności ludzi. Kino staje się popularną i coraz lepiej dostępną rozrywką.

* PSYCHOANALIZA: Szuka klucza do tajemnic psychiki ludzkiej we wspomnieniach z dzieciństwa, snach, fantazjach, mitach. Wyjaśnia procesy kulturowe za pomocą pojęć: świadomość, nieświadomość, stłumienie, popęd, id, ego, superego. To ogromna inspiracja dla autorów powieści psychologicznych. W Polsce tworzy je wiele autorek kobiecych (Zofia Nałkowska, Maria Kuncewiczowa).

* KATASTROFIZM: Pesymistyczne przekonanie o głębokim kryzysie cywilizacji i kultury, o nadchodzącym kresie, apokalipsie, która doprowadzi świat do zagłady (widmo konfliktu światowego, wielki kryzys). W Polsce wybitnym przedstawicielem katastrofizmu był Stanisław Ignacy Witkiewicz.

Pablo Picasso, Guernica, 1937. Odpowiedź na zbombardowanie hiszpańskiego miasteczka o tej nazwie

* MASS MEDIA - wzrost czytelnictwa prasy, ogromną popularność zdobywają nowe środki przekazu: radio i kino, powstaje telewizja - 27 stycznia 1926 roku John Loige Baird zorganizował pierwszy publiczny pokaz transmisji telewizyjnej. Pierwsze telewizory kupić można było pod koniec lat 20. za 26 funtów.

        c. Popularne motywy epoki:

• fascynacja miastem, techniką 
• codzienność, pochwała rzeczy małych
• bunt przeciwko formie, tradycji
• witalizm, pochwała młodości
• natura jako potężna siła biologiczna i duchowa (Leśmian)
• mechanizmy psychiki
• podziały społeczne, nierówności

                 Dwudziestolecie międzywojenne jest epoką, która przypada na czas pomiędzy 

              dwiema wojnami światowymi. To krótka, ale bardzo burzliwa epoka w dziejach. 

Z jednej strony zamachy, napięcia polityczne, bieda, hiperinflacja, bezrobocie, z drugiej zaś identyfikowana jako okres prosperity, nazwana a posteriori "szalonymi latami", "annees folles", "roaring twenties" jako kontrast do wspomnień, jakie pozostawiły po sobie dramaty 

Wielkiej Wojny i nieszczęścia dekady następnej.

5. Sporządzenie notatki zawierającej informacje o najważniejszych grupach poetyckich epoki. (Moda na grupy poetyckie, s. 177) 

6. Rozpoznanie i opisanie charakterystycznych cech sztuki awangardowej. (Sztuka dwudziestolecia międzywojennego, s. 178–179, Po przeczytaniu, ćw. 1., s. 179):

        a. Nowe kierunki:

* DADAIZM: negował europejskie dziedzictwo kulturowe i wyrażał bunt przeciw wojnie i współczesnej cywilizacji mieszczańskiej; stworzył własną koncepcję sztuki, wyrażającą bezsens i chaos rzeczywistości poprzez prymitywizm i infantylizm - dziecięce "da-da"

Dadaiści bawili się formą, posługiwali się absurdem i groteską

* FUTURYZM: Łączył ideę anarchistycznego buntu przeciw obowiązującym normom życia społecznego i wszelkim tradycjom artystycznym z zafascynowaniem nowoczesnością i apoteozą cywilizacji technicznej. Motto: "Ryczący automobil jest piękniejszy niż Nike z Samotraki".

https://youtu.be/fugbcB-mZzw - pejzaż miejski ze wstępu filmu "Metropolis" z 1927 r.

* Ważne postaci epoki: Charlie Chaplin, Walt Disney

Chaplin: "Dzień bez uśmiechu jest dniem straconym": https://youtu.be/6n9ESFJTnHs

Disney: "Jeśli potrafisz o czymś marzyć, to potrafisz także tego dokonać" - Myszka Miki pojawiła się pierwszy raz w filmie "Szalony samolot" - 15 maja 1928 r.

* polscy twórcy epoki: Julian Tuwim, Maria Pawlikowska-Janorzewska, Jan Brzechwa, Jan Lechoń, Bolesław Leśmian

        b. Zmiany kulturowe: https://youtu.be/n1WJYTakZ7c

7. Wskazanie współczesnych nawiązań do sztuki dwudziestolecia międzywojennego. (Po przeczytaniu, ćw. 2., s. 179)