6.11.2025r. 

Temat: Na wyspie szczęśliwej. Pobyt Skawińskiego w Latarni. 

Cele:

1. Objaśniam powody podjęcia przez bohatera pracy latarnika.

2. Interpretuję fragmenty lektury. 

3. Objaśniam symbolikę zawartą w dziele.

4. Nakreślam proces wyobcowania bohatera. 

1.  Dlaczego Skawiński marzył o pracy latarnika? 

        a. Spójrzcie na fragment:

„Jestem bardzo znużony i skołatany. Dużo, widzicie, przeszedłem. Miejsce to jest jedno z takich, jakie najgoręcej pragnę otrzymać. Jestem stary, potrzebuję spokoju! Potrzebuję sobie powiedzieć: tu już będziesz siedział, to jest twój port. [...] Jestem jak statek, który jeśli nie wejdzie do portu, to zatonie... Jeśli chcecie uszczęśliwić człowieka starego... Przysięgam, że jestem uczciwy, ale... dość mam już tego tułactwa...”.

„Wieczny tułacz nie mógł już sobie wymarzyć nic bardziej upragnionego, nic droższego nad jaki spokojny kąt, w którym by mógł odpocząć i czekać cicho kresu. Może właśnie dlatego, że szczególne jakieś dziwactwo losu rzucało nim po wszystkich morzach i krajach tak, że prawie nie mógł tchu złapać, wyobrażał sobie, że największym ludzkim szczęściem jest – tylko nie tułać się”.

„Myślał bowiem, że jeśli ludzie budują domy dla inwalidów, to dlaczegóżby Bóg nie miał wreszcie przygarnąć swego inwalidy?”.

2. Jak wyglądało jego życie w latarni?

         a. Spójrzcie na fragment: 

„Nic jednostajniejszego, jak podobne życie na wieży. Jest to życie, w którym myśl jest raczej ciągłym zadumaniem się, a z tego zadumania nie budzi latarnika nic, nawet jego zajęcia. Dzień do dnia staje się podobny jak dwa paciorki w różańcu i chyba zmiany pogody stanowią jedyną rozmaitość”.

        b. Jakie czynności wykonywał bohater w latarni? 

        c. Opiszcie wyspę, na której stała latarnia - możecie posłużyć się cytatami!

„Musiał podejść nad sam brzeg skalistej wysepki, na której stoi latarnia, i został spłukany przez bałwan”.

„Na całej zaś wysepce, mającej morgę rozległości, nie ma nikogo”.

„Żółte piaski, z których odpłynęły fale, lśniły na kształt złotych plam na obszarach wodnych; słup wieżowy odrzynał się twardo w błękicie. Potoki promieni słonecznych lały się z nieba na wodę, na piaski i na urwiska”.

„W końcu pokochał swoją skałę i swoją bezdrzewną wysepkę, porośniętą tylko drobnymi, tłustymi roślinkami, sączącymi lepką żywicę. Ubóstwo wysepki wynagradzały mu zresztą dalsze widoki”.

3. Symbolika dwóch przestrzeni:

        a. Jakie dwie przestrzenie Sienkiewicz skontrastował w swym utworze? 

„Tam, na dworze, ludzie na owych okrętach walczyli z nocą, z ciemnością, z falą; w izbie zaś spokojnie było i cicho”.

KONTRAST: MORZE - LATARNIA 

        b. Jak zostały opisane te przestrzenie? 

    

        c.  Zastanówcie się - czym była latarnia dla Skawińskiego, a czym jest dla marynarzy?

LATARNIA DLA SKAWIŃSKIEGO TO MIEJSCE WYTCHNIENIA PO TRUDACH ŻYCIA.

LATARNIA DLA MARYNARZY TO GWARANCJA BEZPIECZNEGO POWROTU DO DOMU.

        d. Na podstawie poniższego fragmentu oceńcie zasadność porównania Skawińskiego do okrętu.

Był on naprawdę jak okręt, któremu burza łamała maszty, rwała liny, żagle, którym rzucała od chmur na dno morza, w który biła falą, pluła pianą — a który jednak zawinął do portu...

        e. Na podstawie poniższego fragmentu oceńcie, którego mitycznego bohatera przypomina Skawiński.

Otwierały się przed nim nowe drogi tułactwa; wiatr porywał znowu ten liść, by nim rzucać po lądach i morzach, by się nad nim znęcać do woli.

        f. Na podstawie poniższego fragmentu oceńcie, którego mitycznego bohatera przypomina Skawiński.

Lazł pod górę tak pracowicie, jak mrówka. Zepchnięty sto razy, rozpoczynał spokojnie swoją podróż po raz setny pierwszy.

4. Wyobcowywanie: 

        a. Jak wyglądały etapy powolnego wyobcowania się Skawińskiego ze świata ludzi? Opiszcie. 

ETAP I: fascynacja, radość: „Wpatrywał się w dal morską i oczy jego nie mogły się nigdy nasycić obrazami, które przed sobą widział”.

ETAP II: uspokojenie, zadowolenie: „Stary zżył się z wieżą, z latarnią, z urwiskiem, z ławicami piasku i samotnością”.

ETAP III: akceptacja, afirmacja: „W końcu pokochał swoją skałę i swoją bezdrzewną wysepkę”.

ETAP IV: przywiązanie, oddanie: „Jego wieża chroniła go przed wszelkim złem. Opuszczał ją też tylko czasami w niedzielę z rana. [...] Wracał jednak natychmiast po mszy na wyspę i wracał szczęśliwy, bo zawsze jeszcze nie dowierzał stałemu lądowi”.

ETAP V: zobojętnienie, apatia: „Potem jednak widocznie zdziczał. Przestał bywać w mieście, czytywać gazety i schodzić na polityczne rozprawy Johnsa. Upływały całe tygodnie w ten sposób, że nikt jego nie widział ani on nikogo.[...] Widocznie stary zobojętniał dla świata”.

ETAP VI: izolacja, alienacja: "Cały świat teraz zaczynał się dla starca i kończył się na jego wysepce. Zżył się już z myślą, że nie opuści wieży do śmierci, i po prostu zapomniał, że jest jeszcze coś poza nią”.

ETAP VII: letarg, odrętwienie, stopienie się z naturą: „W ciągłym odosobnieniu i wobec otoczenia nadzwyczaj prostego a wielkiego począł stary tracić poczucie własnej odrębności, przestawał istnieć jakoby osoba, a zlewał się coraz więcej z tym, co go otaczało. [...] Zatonął, ukołysał się, zapamiętał – i w tym ograniczeniu własnego, odrębnego bytu, w tym pół czuwaniu, pół śnie znalazł spokój tak wielki, że prawie podobny do półśmierci”.

Sienkiewicz szczegółowo opisuje przeżycia i stan psychiczny Skawińskiego, który po trudach swojej tułaczki podejmuje pracę w latarni morskiej znajdującej się na maleńkiej wyspie położonej niedaleko portu Aspinwall. W ten sposób, w  ciszy i spokoju pragnął przygotować się na spotkanie ze śmiercią. Początkowo odwiedzał często niewielkie miasteczko, lecz po jakimś czasie pogrążył się w swojej szczęsliwej, jakby się wydawało, samotności. Znajdował w niej ukojenie.

Bohater Sienkiewicza sam wybiera samotność, by wreszcie odpocząć od wiecznej tułaczki i ukoić tęsknotę za ojczyzną. Symbolem jego samotności staje się latarnia - symbol raju, w którym można odzyskać spokój i wewnętrzną harmonię. 

5. Podsumowanie:

        a. Karta pracy: